Bộ công an đã nghiên cứu, kế thừa các quy định của pháp luật hiện hành đã được thực tiễn kiểm nghiệm, đánh giá là phù hợp, còn giá trị để quy định đối với lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở, bảo đảm không làm tăng biên chế, không làm tăng chi ngân sách nhà nước, không chồng chéo, không mâu thuẫn với các văn bản luật khác. Cụ thể:

Công an xã Nghĩa Đạo, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh phối hợp tuần tra bảo đảm an ninh, trật tự ở cơ sở.

      Thứ nhất, thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng về xây dựng, củng cố, duy trì lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở, điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ, chế độ chính sách đối với lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở gắn với kiện toàn lực lượng, tinh gọn đầu mới giảm chi ngân sách nhà nước, tăng cường công tác bảo đảm an ninh, trật tự ở địa bàn cơ sở qua những văn bản cụ thể như: Nghị quyết 51- NQ/TW ngày 05/9/2019 của Bộ Chính trị về chiến lược bảo vệ an ninh quốc gia, Nghị quyết số 12-NQ/TW ngày 16/3/2022 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh xây dựng lực lượng Công an nhân dân thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới…

      Thứ hai, điều chỉnh thay đổi về vị trí, chức năng của lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở đó là chuyển từ vị trí chức năng quản lý, thực hiện biện pháp bảo đảm ANTT sang vị trí, chức năng là hỗ trợ Công an cấp xã thực hiện nhiệm vụ bảo vệ ANTT và làm nòng cốt trong xây dựng mô hình tự quản, tự bảo vệ ANTT ở cơ sở.

      Thứ ba, tạo cơ sở pháp lý để quy định cụ thể nhiệm vụ, bảo đảm điều kiện hoạt động của lực lượng Công an xã bán chuyên trách kết thúc nhiệm vụ được tiếp tục sử dụng tham gia bảo vệ ANTT ở địa bàn cơ sở, thể hiện trách nhiệm của Nhà nước đối với lực lượng đã được tuyển dụng, huấn luyện và cống hiến cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Hiện nay các địa phương trong toàn quốc đã hoàn thành việc bố trí Công an chính quy đảm nhiệm các chức danh trưởng công an xã, phó trưởng công an xã và công an viên, công an xã bán chuyên trách đang tiếp tục sử dụng tham gia thực hiện nhiệm vụ bảo vệ ANTT ở cơ sở theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 46 Luật Công an nhân dân năm 2018. Tuy nhiên, hiện nay chưa có văn bản quy phạm pháp luật quy định cụ thể về các nhiệm vụ mà lực lượng Công an xã bán chuyên trách được thực hiện khi tiếp tục tham gia bảo vệ ANTT cũng như thay đổi tên gọi của lực lượng này để phân biệt với tên gọi của các chức danh công an xã chính quy và bảo đảm điều kiện hoạt động của lực lượng này.

      Thứ tư, việc xây dựng Luật lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở để thực hiện sắp xếp, kiện toàn các lực lượng, chức danh tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở theo hướng thống nhất, tinh gọn đầu mối gắn với hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ quan hệ công tác là phương án tối ưu nhất để vừa đảm bảo cơ sở pháp lý cho việc thực thi nhiệm vụ của lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở vừa bảo đảm quyền con người, quyền công dân được thực hiện theo đúng quy định của Hiến pháp năm 2013 phải được quy định trong văn bản luật.

      Thứ năm, sắp xếp, kiện toàn thống nhất lực lượng bảo vệ dân phố, Công an xã bán chuyên trách đang được tiếp tục sử dụng và các chức danh đội trưởng, phó đội trưởng đội dân phòng thành lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở và được bố trí ở thôn, tổ dân phố, đơn vị dân cư tương đương theo mô hình tổ bảo vệ ANTT. Các chức danh tổ trưởng, tổ phó tổ bảo vệ an ninh, trật tự đồng thời là đội trưởng, đội phó đội dân phòng.

      Thứ sáu, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về ANTT tại địa bàn cơ sở. Trong điều kiện hiện nay, khi địa bàn khu vực và thế giới liên quan đến công tác bảo đảm ANTT đang diễn biến hết sức nhanh chóng, tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp với nhiều vấn đề mới nảy sinh đã đặt ra yêu cầu phải tăng cường, nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về ANTT tại địa bàn cơ sở. Trong đó cần coi trọng vị trí, vai trò của các lực lượng đang tham gia thực hiện nhiệm vụ bảo vệ ANTT ở cơ sở và yêu cầu đặt ra là phải tăng cường và nâng cao hơn nữa hiệu quả hoạt động của các lực lượng chuyên trách cũng như phải huy động được quần chúng tham gia bảo vệ ANTT; xây dựng được nền an ninh nhân dân gắn với thế trận an ninh nhân dân để giải quyết kịp thời các vụ việc liên quan đến ANTT và giữ vững ANTT ngay từ địa bàn cơ sở là yêu cầu cần thiết, qua đó nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về ANTT tại địa bàn cơ sở.

      Thứ bảy, sự cần thiết phải pháp điển hóa nhiệm vụ, hoạt động xây dựng lực lượng, bảo đảm điều kiện hoạt động của các lực lượng tham gia bảo vệ  ANTT ở cơ sở vào 01 đạo luật chung để đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật về ANTT. Hiện nay, về tổ chức, hoạt động, nhiệm vụ, bảo đảm điều kiện hoạt động của các lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở đang được quy định ở nhiều văn bản quy phạm pháp luật với nhiều hình thức khác nhau và do nhiều cơ quan có thẩm quyền ban hành. Bên cạnh đó, pháp luật hiện hành đang quy định cho các lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở thực hiện một số nhiệm vụ về bảo vệ ANTT phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ có tính chất tương đồng, chồng lấn.

      Như vậy, việc ban hành Luật lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở là cần thiết nhằm xây dựng cơ sở pháp lý và cơ chế để nhân dân thực hiện quyền làm chủ đã được Hiến pháp năm 2013 quy định, góp phần để người dân tham gia nhiều hơn vào các hoạt động quản lý nhà nước và xã hội, bảo đảm ANTT. Lực lượng Công an, nhất là cán bộ, chiến sĩ phụ trách địa bàn xã, phường, thị trấn cần phát huy mạnh mẽ vai trò tham gia của người dân, mở rộng và bảo đảm dân chủ góp phần thực hiện thắng lợi công tác bảo đảm ANTT tại địa bàn cơ sở ./.

Phạm Thị Thảo - Viện KHAN