(Hình ảnh minh hoạ)

Nghị định số 250/2025/NĐ-CP gồm 4 Chương, 32 Điều; so với Nghị định số 30/2018/NĐ-CP ngày 07/3/2018 của Chính phủ (sửa đổ, bổ sung bởi Nghị định số 97/2019/NĐ-CP ngày 23/12/2019 của Chính phủ) có một số điểm mới sau:

Một là, Nghị định số 250/2025/NĐ-CP đã khắc phục được tính hành chính, rườm rà, gây chậm trễ trong việc thành lập Hội đồng định giá và tiến hành định giá, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải quyết vụ án hình sự liên quan đến định giá tài sản. Thay thế quy định cứng nhắc “có căn cứ rõ ràng để chứng minh không vô tư” trong Nghị định số 30/2018/NĐ-CP bằng quy định mới có tính linh hoạt cao hơn, với tiêu chí “có lý do cho rằng có thể không vô tư"” giúp cơ quan tố tụng chủ động và nhanh chóng hơn trong đánh giá.

 Hai là, bổ sung các quy định chặt chẽ về tiêu chuẩn, trách nhiệm của định giá viên cũng như cơ chế giám sát dẫn đến tình trạng chất lượng định giá không đồng đều, thiếu tính khách quan và khó xử lý trách nhiệm khi xảy ra sai sót. Nghị định số 250/2025/NĐ-CP quy định mở rộng và chi tiết hóa các đối tượng không được tham gia định giá tài sản, đồng thời đưa ra cơ chế thay thế kịp thời khi thành viên Hội đồng định giá bị kỷ luật. Các quy định này cũng được cập nhật để phù hợp với toàn bộ quy trình tố tụng, bao gồm cả giai đoạn tiếp nhận tố giác, tin báo, kiến nghị khởi tố. Nếu một thành viên Hội đồng định giá bị thi hành kỷ luật từ mức cảnh cáo trở lên trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, người đó sẽ không được tiếp tục tham gia. Hội đồng vẫn tiếp tục hoạt động, nhưng nếu số lượng thành viên còn lại ít hơn mức tối thiểu theo quy định, cần báo cáo cơ quan có thẩm quyền để bổ sung kịp thời.

Nghị định quy định thẩm quyền của Hội đồng định giá tài sản cấp Bộ được thực hiện định giá lần đầu khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng cùng cấp để giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố các vi phạm về tham nhũng, kinh tế, chức vụ đặc biệt nghiêm trọng và phức tạp liên quan đến nhiều cấp và được dự luận xã hội quan tâm.

Nghị định quy định rõ chức năng, nhiệm vụ của Hội đồng định giá trong việc định giá tài sản trong tố tụng hình sự của Hội đồng định giá tài sản ở các cấp; quyền và nghĩa vụ của Hội đồng định giá tài sản; quyền và nghĩa vụ của thành viên Hội đồng định giá tài sản; quyền và nghĩa vụ của Chủ tịch Hội đồng định giá tài sản..., bảo đảm phù hợp với các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành.

Ba là, quy định rõ về thẩm quyền thuê các đơn vị tư vấn để phục vụ cho hoạt động định giá tài sản của Hội đồng định giá tài sản các cấp. Theo đó, trường hợp Hội đồng định giá đề nghị cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng thuê đơn vị tư vấn, thì việc thuê đơn vị tư vấn thực hiện theo quy định của pháp luật về đấu thầu, trong đó cơ quan có thầm quyền tố tụng là chủ đầu tư, Hội đồng định giá là đơn vị sử dụng dịch vụ tư vấn. Quy định này bảo đảm phù hợp với khoản 1 Điều 136 Bộ luật Tố tụng hình sự, Điều 31 Pháp lệnh Chi phí tố tụng 2024, Khoản 2 Điều 4 Luật Đấu thầu 2023 và Khoản 11 Điều 4 Luật Ngân sách nhà nước 2015 và các văn bản hướng dẫn.

Bốn là, quy định chi tiết về định giá lại tài sản. Nghị định số 250/2025/NĐ-CP quy định về điều kiện, trình tự về định giá lại tài sản và định giá lại tài sản trong trường hợp đặc biệt. Trong những tình huống đặc biệt, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao hoặc Chánh án Tòa án nhân dân tối cao sẽ là người ra quyết định định giá lại. Trường hợp có sự thay đổi về thông tin, đặc điểm tài sản hoặc nội dung yêu cầu định giá, một Hội đồng định giá mới sẽ được thành lập. Cơ quan tiến hành tố tụng khi đề nghị định giá lại có trách nhiệm giải trình, cung cấp đầy đủ hồ sơ, tài liệu và nêu rõ lý do, căn cứ pháp lý cho việc nghi ngờ kết quả định giá ban đầu.

Nghị định số 250/2025/NĐ-CP xác định cụ thể số lần, thẩm quyền, trình tự định giá lại, thiết lập cơ chế quyết định cuối cùng, đồng thời nêu rõ các trường hợp không được coi là định giá lại và tăng cường trách nhiệm của cơ quan trưng cầu.

Năm là, bổ sung quy định chuyển tiếp về hoạt động của Hội đồng định giá các cấp nhằm bảo đảm hoạt động định giá tài sản trong tố tụng hình sự không bị gián đoạn bởi việc sắp xếp tổ chức bộ máy hành chính nhà nước trên cơ sở Kết luận số 127-KL/TW ngày 28/2/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về triển khai nghiên cứu, đề xuất tiếp tục sắp xếp tô chức bộ máy của hệ thống chính trị.

Những thay đổi nêu trên của Nghị định số 250/2025/NĐ-CP góp phần nâng cao tính độc lập, khách quan của Hội đồng định giá, giảm thiểu rủi ro khiếu nại, loại bỏ những cá nhân có khả năng ảnh hưởng đến sự vô tư, từ đó đảm bảo uy tín và tính hợp pháp của Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự./.

Khoa Luật