Cùng với đó, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng quyết liệt, gay gắt, đặc biệt ở các khu vực có địa chính trị quan trọng như châu Á - Thái Bình Dương. Chủ nghĩa dân tộc, chủ nghĩa đơn phương, chủ nghĩa bảo hộ tiếp tục trỗi dậy; các vấn đề an ninh phi truyền thống như thiên tai, dịch bệnh đặt ra thách thức lớn đối với an ninh toàn cầu và an ninh quốc gia của từng nước. Trước bối cảnh đó, không chỉ đòi hỏi tư duy chủ động trong chính sách đối ngoại, hợp tác với các quốc gia và vùng lãnh thổ, mà còn cần đối sách phù hợp để bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc trước các nguy cơ từ nhiều phía.

Trong bối cảnh này, Việt Nam nổi lên như một hình mẫu trong quan hệ quốc tế với chính sách ngoại giao đặc sắc. Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng nhấn mạnh: thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ đối ngoại. Bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc trên cơ sở các nguyên tắc của Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế, bình đẳng, hợp tác cùng có lợi. Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng; Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên tích cực, có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế. Để làm rõ hơn, trong phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị Đối ngoại toàn quốc triển khai Nghị quyết Đại hội XIII, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng khẳng định chính sách ngoại giao Việt Nam rất đặc sắc, độc đáo của thời đại Hồ Chí Minh, mang đậm bản sắc “Ngoại giao cây tre”.

Tính đến ngày 12/3/2025, Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với trên 190 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có 12 đối tác chiến lược toàn diện, 08 đối tác chiến lược và 14 đối tác toàn diện. Trong khu vực Đông Nam Á, Việt Nam thiết lập quan hệ ngoại giao với tất cả các nước, bao gồm 03 nước đối tác chiến lược toàn diện, 02 nước đối tác chiến lược, 02 nước đối tác toàn diện và 02 nước (Lào, Campuchia) quan hệ đặc biệt. Trên bình diện đa phương, Việt Nam là thành viên tích cực của hơn 70 tổ chức, diễn đàn quốc tế quan trọng như Liên hợp quốc, WTO, ASEAN, AIPA, IPU, APEC, ASEM. Những số liệu này minh chứng rõ nét kết quả thực hiện chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.

Với sự khác biệt về lợi ích quốc gia và thái độ thù địch đối với Đảng, Nhà nước Việt Nam, thời gian qua, các thế lực thù địch (TLTĐ), nhất là các tổ chức phản động lưu vong (PĐLV) người Việt, một số hãng thông tấn, báo chí và tổ chức phi chính phủ nước ngoài thiếu thiện chí đã khai thác, lợi dụng không gian mạng (KGM) để tiến hành hoạt động tuyên truyền, xuyên tạc chống Việt Nam. Một mũi nhọn là tuyên truyền, xuyên tạc chính sách đối ngoại của Đảng, Nhà nước nhằm gây hoang mang dư luận, suy giảm niềm tin nhân dân vào Đảng, hạ thấp uy tín Việt Nam trên quốc tế. Đây là hoạt động nguy hiểm, bài bản với thủ đoạn tinh vi, gây hậu quả lớn đối với xã hội và an ninh quốc gia (ANQG) Việt Nam.

Qua nghiên cứu, có thể khái quát hoạt động tuyên truyền, xuyên tạc chính sách đối ngoại của Đảng, Nhà nước do các TLTĐ tiến hành trên KGM ở các vấn đề trọng tâm. Về đối tượng, chúng tuyên truyền, xuyên tạc ở cả trong và ngoài nước, song chủ yếu ở nước ngoài, nổi lên là các tổ chức PĐLV người Việt như “Việt Tân”, “Triều đại Việt”, “Lao động Việt”, “Chính phủ quốc gia Việt Nam lâm thời”; các hãng thông tấn, báo chí thiếu thiện chí như BBC, VOA, RFI, RFA; các tổ chức quốc tế, phi chính phủ về dân chủ, nhân quyền như “Phóng viên không biên giới”, “Ân xá quốc tế”, “Theo dõi nhân quyền”. Trong nước, một số đối tượng cơ hội chính trị, phần tử xấu có hoạt động tương tự, chủ yếu do câu kết, móc nối với TLTĐ nước ngoài.

Về nội dung, các TLTĐ tập trung xuyên tạc nhiều khía cạnh, bao gồm: (1) Xuyên tạc hình tượng “cây tre” trong quan hệ đối ngoại, cho rằng Việt Nam theo đuổi chính sách ngược xu thế, thể hiện “ba phải”, “hai mặt”, “đu dây”; (2) Phủ nhận thành quả đối ngoại, quy kết ngoại giao Việt Nam lạc hậu, bị động, thiếu bản sắc dẫn đến hòa tan hoặc cục bộ, “chọn bên” nên thiếu ảnh hưởng rộng và sâu; (3) Xuyên tạc đường lối, chủ trương Đảng, chính sách Nhà nước, thể hiện hoài nghi, kêu gọi phản ứng tiêu cực, quy kết “bảo thủ”, “lạc hậu”; (4) Bôi nhọ lãnh đạo cấp cao hoặc lợi dụng sai phạm để xuyên tạc chính sách đối ngoại; (5) Đăng tải thông tin xấu, độc, sai sự thật, xuyên tạc sự kiện đối ngoại quan trọng, kêu gọi can thiệp từ Mỹ, phương Tây, tổ chức quốc tế về dân chủ, nhân quyền. Qua đó, nhằm hạ thấp vị thế Việt Nam, tạo chỗ dựa cho lực lượng chống đối.

Về phương thức, thủ đoạn, các TLTĐ sử dụng nhiều cách tinh vi: (1) Thiết lập, quản trị tài khoản, diễn đàn, hội nhóm trên mạng xã hội như Facebook, Telegram, Instagram, X (Twitter) để tuyên truyền phá hoại tư tưởng; (2) Lợi dụng sự kiện ngoại giao, diễn đàn khoa học để phát biểu, tán phát tài liệu chống phá; (3) Đăng tải bài viết, bình luận, hình ảnh, video clip trên Internet, mạng xã hội và tán phát tài liệu vào trong nước; (4) Tổ chức chiến dịch truyền thông, vận động tổ chức quốc tế trao giải cho đối tượng chống đối trong nước để chống Đảng, Nhà nước.

Tuyên truyền, xuyên tạc chính sách đối ngoại trên KGM là hoạt động nguy hiểm, nhằm xuyên tạc đường lối Đảng, Nhà nước, giảm vị thế Việt Nam quốc tế, hình thành tư tưởng xấu, ảnh hưởng nhận thức nhân dân, giảm niềm tin vào Đảng, gây bất ổn chính trị xã hội. Thực tế đòi hỏi chủ động nhận diện từ sớm âm mưu, phương thức tuyên truyền, triển khai biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn, xử lý. Trên cơ sở nhận diện, các cơ quan chức năng, nhất là Công an, cần thực hiện các nội dung trọng tâm.

Một là, nhận diện luận điệu tuyên truyền, xuyên tạc chính sách đối ngoại. Các cơ quan đối ngoại, báo chí đẩy mạnh tuyên truyền, vận động quần chúng, nâng cao nhận thức về tính nguy hiểm, hậu quả. Nâng cao cảnh giác, trang bị kiến thức để nhân dân nhận diện luận điệu như cho Việt Nam “ba phải”, “đu dây”, “không chính kiến”, “chọn phe” như “thân Trung, bài Mỹ” hoặc ngược lại; xuyên tạc thông tin thiếu kiểm chứng về bảo vệ chủ quyền Biển Đông.

Hai là, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động quảng bá sự độc đáo, đúng đắn trong chính sách đối ngoại. Bên cạnh nhận diện luận điệu sai trái, tuyên truyền tính đúng đắn, thành tựu đạt được, củng cố niềm tin vào “Ngoại giao cây tre”. Thúc đẩy giao lưu, hợp tác quốc tế để lan tỏa đặc sắc chính sách, tăng tin cậy chính trị, giải quyết vấn đề quan hệ quốc tế. Phát huy vai trò Việt Nam trong đối thoại hòa bình, tháo gỡ xung đột. Thông qua hợp tác quốc tế đấu tranh xử lý cá nhân, tổ chức thù địch chống Việt Nam.

Ba là, xây dựng luận cứ đấu tranh, phản bác luận điệu tuyên truyền, xuyên tạc. Các luận điệu bị “nhào nặn” từ thông tin sai, có thể bẽ gãy bằng văn kiện Đảng, số liệu thành tựu xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và đối ngoại. Các cơ quan nghiên cứu, báo chí đẩy mạnh nghiên cứu, xây dựng luận cứ phản bác từng luận điệu, phổ biến rộng rãi trên truyền thông, Internet, mạng xã hội để bẽ gãy sai trái, nâng cao nhận thức nhân dân.

Bốn là, tăng cường đấu tranh phản bác luận điệu sai trái, bảo vệ nền tảng tư tưởng Đảng trên KGM. Các TLTĐ khai thác KGM để tuyên truyền, do đó cần tổ chức hiệu quả đấu tranh phản bác. Các cơ quan đối ngoại, báo chí chủ động nắm tình hình, phát hiện nội dung, thủ đoạn; đa dạng hình thức như viết bài, video đấu tranh trên diễn đàn, mạng xã hội. Chú trọng vạch trần bản chất xấu xa, đăng tải thông tin định hướng để cân bằng, “phủ xanh thông tin” trên KGM.

Năm là, phát huy vai trò cơ quan chức năng, nhất là Công an nhân dân trong đấu tranh xử lý đối tượng tuyên truyền phá hoại tư tưởng, xuyên tạc chính sách đối ngoại. Công an triển khai đồng bộ biện pháp thu thập thông tin, nắm âm mưu TLTĐ. Vận dụng chiến thuật xử lý chính xác, đúng người đúng tội, răn đe. Song song, làm tốt tuyên truyền định hướng dư luận, làm rõ bản chất hoạt động, quan điểm đấu tranh, tạo đồng tình ủng hộ nhân dân.

Trong bối cảnh thế giới, khu vực biến động phức tạp, cạnh tranh địa chính trị, chiến tranh thương mại, xung đột dân tộc, áp lực chọn bên, đặt ra thời cơ thách thức cho Việt Nam. Việc nhất quán chính sách “Ngoại giao cây tre” với trọng tâm độc lập tự chủ, hòa bình hợp tác, đa phương hóa quan hệ, hội nhập quốc tế không chỉ thể hiện tầm nhìn chiến lược Đảng, Nhà nước mà còn kết tinh tinh hoa văn hóa dân tộc, tinh thần yêu chuộng hòa bình và đoàn kết quốc tế qua bốn ngàn năm lịch sử./.

Nguyễn Văn Ngọc, Cà Văn Tâm, Nguyễn Đăng Quỳnh, Nguyễn Phương Thảo, Nguyễn Thị Quyên.