Góc nhìn lịch sử

Chiến thắng lịch sử 30/4/1975, với đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh, đã thống nhất đất nước, mở ra thời kỳ xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Tuy nhiên, một số cá nhân thân Việt Nam Cộng hòa vẫn gọi ngày này là “Quốc hận”, xuyên tạc cuộc kháng chiến chống Mỹ là “nội chiến” hay “miền Bắc xâm lược miền Nam”. Sự thật lịch sử đã khẳng định: cuộc chiến 1954-1975 là cuộc chiến tranh vệ quốc chính nghĩa, nhằm giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước trước sự xâm lược của đế quốc Mỹ. Những luận điệu xuyên tạc này là âm mưu chia rẽ dân tộc, chống phá Đảng và Nhà nước, gây tổn hại nghiêm trọng đến tinh thần đoàn kết.Thực trạng đáng lo ngại

Việt Nam vốn là quốc gia đa dạng văn hóa, mỗi vùng miền mang bản sắc riêng. Ban đầu, nhiều người dùng mạng xã hội chia sẻ phong tục, tập quán địa phương để thể hiện niềm tự hào. Tuy nhiên, trào lưu này dần biến tướng thành so sánh tiêu cực, dẫn đến các cuộc “phím chiến” đầy miệt thị. Các bình luận chứa từ lóng như “Parky” hay “Namkiki” thường xuất hiện từ tài khoản ẩn danh, kích động thù hằn vùng miền. Đây không chỉ là vấn đề văn hóa ứng xử mà còn tiềm ẩn nguy cơ phá hoại sự đoàn kết dân tộc, kích động mâu thuẫn lương - giáo, gây hệ lụy nghiêm trọng cho xã hội.

Từ lóng “Parky” xuất hiện phổ biến trong các bình luận trên mạng xã hội

Nguyên nhân sâu xa

Nguyên nhân khách quan bắt nguồn từ lịch sử đất nước bị chia cắt hơn 20 năm, với hai miền chịu ảnh hưởng của hai thể chế chính trị đối lập: miền Bắc theo con đường xã hội chủ nghĩa, còn miền Nam nằm dưới sự kiểm soát của chế độ Việt Nam Cộng hòa, con rối của đế quốc Mỹ - đất nước theo con đường tư bản chủ nghĩa. Sự khác biệt này tạo ra khoảng cách về tư duy, lối sống, để lại định kiến âm ỉ sau thống nhất. Ngoài ra, điều kiện tự nhiên và kinh tế cũng góp phần. Miền Bắc có khí hậu bốn mùa, miền Nam mang đặc trưng nhiệt đới, dẫn đến khác biệt trong sinh hoạt, phong tục. Về kinh tế, miền Nam, đặc biệt là Sài Gòn, phát triển vượt trội hơn, dễ gây tâm lý tự tôn hoặc mặc cảm vùng miền.Nguyên nhân chủ quan nằm ở nhận thức cá nhân và giáo dục cộng đồng. Một bộ phận người dân phán xét dựa trên trải nghiệm cá nhân hoặc thông tin thiếu kiểm chứng, vô tình gieo rắc định kiến. Những câu nói đùa về giọng nói, phong cách sống, nếu lặp lại thường xuyên, có thể củng cố tư duy kỳ thị. Việc thiếu giao lưu giữa các vùng miền cũng khiến người dân dễ hiểu lầm, dựa vào thông tin một chiều từ mạng xã hội, làm trầm trọng thêm định kiến.

Âm mưu thâm độc

Phân biệt vùng miền không chỉ là vấn đề xã hội mà còn là nguy cơ an ninh chính trị. Lợi dụng tâm lý phân biệt, các thế lực thù địch, như tổ chức phản động Việt Tân, tìm cách chia rẽ dân tộc. Năm 2020, trong bối cảnh cả nước đoàn kết chống dịch Covid-19, Việt Tân lan truyền bài viết “Cội rễ của vấn nạn vùng miền” của Thục Trần, xuyên tạc lời lãnh đạo Đảng, quy chụp sai lệch rằng “Tổng Bí thư phải là người miền Bắc”. Đây là luận điệu vô căn cứ, trái với Quy định 214-QĐ/TW của Ban Chấp hành Trung ương, vốn đề cao năng lực, bản lĩnh chính trị, không phân biệt vùng miền. Những hành vi này nhằm gieo rắc nghi ngờ, chia rẽ nội bộ, gây bất ổn xã hội.

Tổ chức khủng bố Việt Tân đăng bài kích động phân biệt vùng miền

Hậu quả và hành động pháp lý

Phân biệt vùng miền gây tổn thương sâu sắc, làm suy yếu sức mạnh đoàn kết dân tộc – nền tảng giúp Việt Nam vượt qua mọi thử thách. Mạng xã hội tuy “ảo” nhưng tổn thương là thật, đặc biệt với giới trẻ dễ bị lôi kéo bởi các trào lưu tiêu cực. Theo pháp luật, hành vi này vi phạm Điều 5 Hiến pháp 2013, nghiêm cấm kỳ thị, chia rẽ dân tộc. Điều 116 Bộ luật Hình sự 2015 quy định xử phạt từ 6 tháng đến 15 năm tù đối với hành vi phá hoại chính sách đoàn kết.Gần đây, tài khoản TikTok “Vũ 21” bị xử lý vì đăng video so sánh giàu nghèo giữa hai miền, biến tướng từ trào lưu “Vào Nam ra Bắc”. Dù tài khoản này đã bị khóa, những nội dung tương tự vẫn lan truyền, thu hút sự hưởng ứng thiếu suy nghĩ từ một bộ phận giới trẻ, làm trầm trọng thêm vấn nạn.

Tài khoản “Vũ 21” bị xử lý do đăng tải nội dung phân biệt vùng miền.

Giải pháp cấp bách

Nhân cái đẹp, dẹp cái xấu là cách mà nhiều người đã và đang thực hiện để chung tay đẩy lùi hành vi phản cảm, những trào lưu tiêu cực ảnh hưởng đến tâm lý, tư duy, lối sống của giới trẻ trên các trang mạng xã hội.

Thay vì chạy theo các trào lưu tiêu cực, việc chia sẻ về những hình ảnh, video tích cực về các vùng miền là cách nhiều bạn trẻ đang lựa chọn để phản bác lại những luận điệu chia rẽ cà để chứng tỏ, nơi đâu mình sống cũng là quê hương.

Để giải quyết triệt để vấn nạn phân biệt vùng miền, một hiện tượng xã hội nguy hiểm có thể gây tổn hại đến khối đại đoàn kết toàn dân, cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự chung tay của toàn xã hội. Việc nhận thức rõ mức độ nguy hiểm của phân biệt vùng miền là bước đầu quan trọng để mỗi cá nhân ý thức được vai trò và trách nhiệm của mình trong việc gìn giữ sự đoàn kết dân tộc.

Trước hết, cần đẩy mạnh công tác giáo dục, tuyên truyền và nâng cao nhận thức cho người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, về tinh thần đoàn kết, lòng tự hào dân tộc và sự bình đẳng giữa các vùng miền. Việc lồng ghép nội dung này trong chương trình giáo dục phổ thông và đại học, cũng như trong các hoạt động cộng đồng sẽ giúp hình thành tư duy tích cực, tôn trọng sự đa dạng vùng miền. Người trẻ cần hiểu rằng mỗi miền đều có những đóng góp riêng biệt nhưng quan trọng như nhau cho sự phát triển của đất nước, từ đó xoá bỏ tâm lý kỳ thị, phân biệt hoặc mặc cảm vùng miền.

Bên cạnh đó, các cơ quan truyền thông và mạng xã hội cần phát huy vai trò định hướng dư luận, cung cấp thông tin chính xác, tích cực và ngăn chặn các luận điệu kích động chia rẽ. Việc kiểm soát chặt chẽ nội dung độc hại, xuyên tạc, đặc biệt từ các tổ chức phản động như Việt Tân, là cực kỳ cần thiết để bảo vệ không gian mạng lành mạnh. Đồng thời, truyền thông nên chủ động lan tỏa những câu chuyện tích cực về tình đoàn kết Bắc – Trung – Nam, những tấm gương hợp tác, gắn bó giữa các vùng miền để xây dựng hình ảnh Việt Nam thống nhất, yêu thương.

Một giải pháp quan trọng khác là xây dựng chính sách phát triển kinh tế - xã hội hài hòa giữa các vùng miền, tránh tạo ra sự chênh lệch quá lớn về đời sống, hạ tầng, cơ hội việc làm... vì chính những khoảng cách này có thể là nguyên nhân gián tiếp dẫn đến tâm lý phân biệt và tự ti. Việc phân bổ nguồn lực công bằng, đầu tư hợp lý cho các khu vực còn khó khăn không chỉ xóa đói giảm nghèo, mà còn là biện pháp lâu dài để thu hẹp sự khác biệt vùng miền và tăng tính kết nối giữa các địa phương.

Cuối cùng, mỗi cá nhân trong xã hội cần tự rèn luyện tư duy cởi mở, không định kiến, học cách thấu hiểu và tôn trọng sự khác biệt văn hóa, ngôn ngữ, phong tục tập quán giữa các vùng miền. Việc thay đổi từ những điều nhỏ nhất ,như cách nói chuyện, cách nhìn nhận về người khác, cũng có thể góp phần lan tỏa sự tích cực, giúp giảm dần hiện tượng kỳ thị vùng miền trong cộng đồng.

Kết luận

Phân biệt vùng miền là mối nguy hại đối với khối đại đoàn kết dân tộc, cần được loại bỏ triệt để. Mỗi người dân, đặc biệt là giới trẻ, cần tỉnh táo trước các luận điệu chia rẽ, tích cực lan tỏa tinh thần đoàn kết, thấu hiểu. Với sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị và xã hội, chúng ta sẽ bảo vệ được giá trị thống nhất trong đa dạng, xây dựng một Việt Nam vững mạnh, phồn vinh.

Nguyễn Anh Tú.